Rok liturgiczny
W ciÄ…gu rocznego cyklu KoÅ›cióÅ‚ wspomina caÅ‚e misterium Chrystusa -
od momentu Wcielenia przez Mękę, Śmierć i Zmartwychwstanie
oraz Zesłanie Ducha Świętego, aż po oczekiwanie na ponowne
przyjÅ›cie Chrystusa na koÅ„cu czasów.
Rok liturgiczny rozpoczyna siÄ™ zawsze od I Nieszporów I Niedzieli Adwentu.
oraz Zesłanie Ducha Świętego, aż po oczekiwanie na ponowne
przyjÅ›cie Chrystusa na koÅ„cu czasów.
Rok liturgiczny rozpoczyna siÄ™ zawsze od I Nieszporów I Niedzieli Adwentu.
CaÅ‚y rok liturgiczny skÅ‚ada siÄ™ z nastÄ™pujÄ…cych okresów.
Adwent, Okres Narodzenia Pańskiego, Wielki Post, Okres Wielkanocny,
Okres Zwykły.
Adwent, Okres Narodzenia Pańskiego, Wielki Post, Okres Wielkanocny,
Okres Zwykły.
OKRES WIELKIEGO POSTU
Środa Popielcowa rozpoczyna okres czterdziestodniowego przygotowania do największej chrześcijańskiej uroczystości - Świąt Paschalnych. Wielki Post, bo tak nazywa się ten okres, trwa do początku liturgii Mszy Wieczerzy Pańskiej sprawowanej w Wielki Czwartek.
Już w II wieku, dla lepszego przygotowania do przeżycia ÅšwiÄ…t Paschalnych, dodano dwa dni postu przed tym Å›wiÄ™tem. Wspomina o tym Tertulian (+ ok. 240). Åšw. Ireneusz (+ ok. 202) pisze, że za jego czasów zwyczaj ten istniaÅ‚ również w Galii: ku czci 40-dniowego postu Pana Jezusa byÅ‚ nakazany post 40-godzinny (obowiÄ…zywaÅ‚ zatem w Wielki PiÄ…tek i w WielkÄ… SobotÄ™). W wieku III poszczono już caÅ‚y tydzieÅ„. Wreszcie na poczÄ…tku wieku IV wprowadzono post 40-dniowy na pamiÄ…tkÄ™ postu Jezusa Chrystusa. Po raz pierwszy wspomina o tym Å›w. Atanazy z Aleksandrii w liÅ›cie pasterskim z okazji Wielkanocy z 334 r. ChodziÅ‚o o to, aby jak najlepiej przygotować wiernych do Å›wiÄ…t wielkanocnych.
WedÅ‚ug Å›wiadectwa Ægerii (w. IV) post 40-dniowy byÅ‚ już w powszechnym użyciu. Potwierdza to także Å›w. Cyryl Jerozolimski, kiedy pisze w swoich katechezach o 40 dniach pokuty. Na Wschodzie Wielki Post obchodzono przez 8 tygodni jednak, a to dlatego, że soboty i niedziele byÅ‚y wolne od postu. ChodziÅ‚o wiÄ™c o uzupeÅ‚nienie peÅ‚nych 40 dni postu. W wieku VI w Rzymie post rozpoczynaÅ‚ siÄ™ 6 tygodni przed WielkanocÄ…. Jednak po odliczeniu niedzieli, w które nigdy nie poszczono, post trwaÅ‚ wÅ‚aÅ›ciwie tylko 36 dni. Dlatego w wieku VII dodano brakujÄ…ce dni i wyznaczono jako poczÄ…tek Wielkiego Postu ÅšrodÄ™ PopielcowÄ…. Ostatecznie Å›roda jako poczÄ…tek Wielkiego Postu weszÅ‚a na staÅ‚e do tradycji rzymskiego koÅ›cioÅ‚a w 1570 roku. Od Å›w. Grzegorza I Wielkiego (+ 604) datuje siÄ™ powstanie "przedpoÅ›cia". Na trzy tygodnie przed Wielkim Postem wprowadzaÅ‚ KoÅ›cióÅ‚ fioletowÄ…, pokutnÄ… barwÄ™ szat liturgicznych, z modlitw i Å›piewów usuwano radosne Alleluja, do roku zaÅ› 1248 w tym czasie obowiÄ…zywaÅ‚ również post, chociaż w formie zÅ‚agodzonej.
We wspomnianym 1248 roku papież Innocenty IV skróciÅ‚ Wielki Post, wyznaczajÄ…c go od Åšrody Popielcowej. PrzedpoÅ›cie byÅ‚o wiÄ™c rodzajem przedsionka, wprowadzajÄ…cego w nastrój Wielkiego Postu. Reforma liturgiczna ostatnich lat PrzedpoÅ›cie zniosÅ‚a. W Polsce Wielki Post zachowywano wraz z PrzedpoÅ›ciem (łącznie 70 dni) jeszcze w niektórych stronach w wieku XVIII, a nawet XIX. W niedzielÄ™ post nie obowiÄ…zywaÅ‚ i dotÄ…d nigdy nie obowiÄ…zuje - każda niedziela bowiem ma charakter Å›wiÄ™ta.
Sam zwyczaj posypywania gÅ‚ów popioÅ‚em na znak żaÅ‚oby i pokuty, celebrowany w ÅšrodÄ™ PopielcowÄ…, znany jest w wielu kulturach i tradycjach, m.in. w starożytnym Egipcie, u Arabów i w Grecji. W liturgii pojawiÅ‚ siÄ™ on w VIII w. Pierwsze Å›wiadectwa o Å›wiÄ™ceniu popioÅ‚u pochodzÄ… z X w. W 1091 r. papież Urban II wprowadziÅ‚ ten zwyczaj jako obowiÄ…zujÄ…cy w caÅ‚ym KoÅ›ciele. W tym też czasie ustalono, że popióÅ‚ do posypywania gÅ‚ów wiernych ma pochodzić z palm poÅ›wiÄ™conych w NiedzielÄ™ PalmowÄ… poprzedniego roku.
W ÅšrodÄ™ PopielcowÄ… - zgodnie z kanonami 1251-1252 Kodeksu Prawa Kanonicznego - obowiÄ…zuje wstrzemięźliwość od pokarmów miÄ™snych i post Å›cisÅ‚y (trzy posiÅ‚ki w ciÄ…gu dnia, w tym tylko jeden - do syta). Prawem o wstrzemięźliwoÅ›ci sÄ… zwiÄ…zani wszyscy powyżej 14. roku życia, a prawem o poÅ›cie - osoby peÅ‚noletnie do rozpoczÄ™cia 60. roku życia. Prawo kanoniczne nie nakÅ‚ada na wiernych natomiast obowiÄ…zku uczestniczenia w tym dniu w Eucharystii (chociaż jest to powszechnÄ… praktykÄ…, z której nie powinno siÄ™ rezygnować bez ważnej przyczyny).
W caÅ‚ym KoÅ›ciele w Wielkim PoÅ›cie odbywaÅ‚y siÄ™ nauki, które dawaÅ‚ kandydatom do przyjÄ™cia Chrztu Å›wiÄ™tego sam miejscowy biskup. On także przeprowadzaÅ‚ koÅ„cowy egzamin i uroczyÅ›cie udzielaÅ‚ tego sakramentu w noc wielkanocnÄ… przed Å›witem pamiÄ…tki Zmartwychwstania PaÅ„skiego wobec caÅ‚ej wspólnoty koÅ›cielnej. Do dziÅ› zaleca siÄ™, by chrzest osób dorosÅ‚ych odbywaÅ‚ siÄ™ wÅ‚aÅ›nie w WigiliÄ™ PaschalnÄ… i byÅ‚ poprzedzony tzw. skrutyniami, odbywajÄ…cymi siÄ™ na przestrzeni Wielkiego Postu.
W okresie Wielkiego Postu, który jest czasem pokuty i nawrócenia, KoÅ›cióÅ‚, przypominajÄ…c sÅ‚owa Jezusa, proponuje trzy drogi przybliżania siÄ™ do Boga: post, jaÅ‚mużnÄ™ i modlitwÄ™. Liturgia tego okresu jest dość wyciszona. DominujÄ…cym kolorem szat liturgicznych jest fiolet. Z obrzÄ™dów Mszy Å›wiÄ™tej znika uroczysty hymn "ChwaÅ‚a na wysokoÅ›ci Bogu" (Å›piewany jedynie w czasie przypadajÄ…cych w Wielkim PoÅ›cie uroczystoÅ›ci, np. Å›w. Józefa - 19 marca, czy Zwiastowania PaÅ„skiego - 25 marca) oraz radosna aklamacja "Alleluja" (nawet w uroczystoÅ›ci i Å›wiÄ™ta) Å›piewana przed odczytaniem fragmentu Ewangelii (zastÄ™puje jÄ… aklamacja "ChwaÅ‚a Tobie, Królu wieków" albo "ChwaÅ‚a Tobie, SÅ‚owo Boże"). Zakazane jest przyozdabianie oÅ‚tarza kwiatami, zaÅ› gra na instrumentach muzycznych dozwolona jest tylko w celu podtrzymania Å›piewu. Jedynym wyjÄ…tkiem od tych ostatnich zastrzeżeÅ„ jest IV Niedziela Wielkiego Postu, zwana NiedzielÄ… Laetare. W okresie Wielkiego Postu zabroniony jest udziaÅ‚ w zabawach. Organizuje siÄ™ także zwykle kilkudniowe rekolekcje, które majÄ… pomóc w dobrym przeżyciu tego czasu.
inne artyku�y:
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>

