Parafia pod wezwaniem Matki Bożej Różańcowej w Kępicach

   ĹwiÄtego
   Andrzeja ApostoĹa
                     30 listopada


       - - - - - - - - - -

               ĹwiÄty Andrzej ApostoĹ

Samo to imiÄ oznacza z jÄzyka greckiego: „mÄĹź” lub „mÄski”. Ewangelie mówiÄ, Ĺźe Ĺw. Andrzej i Ĺw. Piotr byli rodzeĹstwem. Bracia ci – zajmujÄcy siÄ ryboĹówstwem - pochodzili z Betsaidy leĹźÄcej na póĹnocnym brzegu jeziora Genezaret, i obaj zostali razem powoĹani przez Chrystusa. Ĺw. Jan pisze ponadto w swej Ewangelii, Ĺźe przez pewien czas Ĺw. Andrzej towarzyszyĹ na Pustyni Judzkiej Ĺw. Janowi Chrzcicielowi, byĹ Ĺwiadkiem chrztu Jezusa w Jordanie, zaĹ po sĹowach Ĺw. Jana Chrzciciela: „Oto Baranek BoĹźy” - rozpoznaĹ w chrzczonym Mesjasza. Dodajmy, Ĺźe w domu obu braci – Piotra i Andrzeja – w Kafarnaum, Chrystus uzdrowiĹ teĹciowÄ Piotra z gorÄczki. ByÄ moĹźe Ĺw. Andrzej zajmowaĹ siÄ w gronie uczniów Chrystusa sprawami organizacyjnymi, bowiem to on, gdy chodziĹo o nakarmienie piÄciu tysiÄcy ludzi, znalazĹ chĹopca majÄcego piÄÄ jÄczmiennych bochenków chleba i dwie ryby.

O dalszych losach tego apostoĹa opowiada apokryf Acta Andreae, o którym wspomina Euzebiusz z Cezarei (ok. 263-339), autor Historii KoĹcioĹa. Apokryf ten (chrzeĹcijaĹskie pismo nie wchodzÄce w skĹad kanonu biblijnego) podaje, Ĺźe Ĺw. Andrzej gĹosiĹ EwangeliÄ u Scytów i Myrmidonów, czyli w poĹudniowej Rusi i Tesalii, dokonujÄc poza tym wielu cudów w Achai. Za przyczynÄ Ĺw. Andrzeja chrzest ĹwiÄty miaĹa przyjÄÄ takĹźe Ĺźona Aegeasa – rzymskiego namiestnika Patras, w zwiÄzku z czym Aegeas kazaĹ w 60 r. ukrzyĹźowaÄ Ĺw. Andrzeja. PóĹşniejsza legenda mówi, Ĺźe krzyĹź – narzÄdzie mÄczeĹstwa i zarazem atrybut tego apostoĹa – wykonano z ukoĹnie zbitych belek. Nazywany jest ten typ krzyĹźa „krzyĹźem Ĺw. Andrzeja”. Ponadto ksztaĹt tego krzyĹźa przywoĹuje greckÄ literÄ „X” oznaczajÄcÄ pierwszÄ literÄ imienia greckiego: Chrystus (Christos). Koptyjskie opracowanie z II w. dodaĹo do wspomnianego apokryfu jeszcze jeden cud: dokonane przez Ĺw. Andrzeja uwolnienie ĹźoĹnierza od demona.

Ĺw. Andrzej apostoĹ staĹ siÄ bardzo popularny w religijnej sztuce chrzeĹcijaĹskiej. Pojawia siÄ w niej jako starszy mÄĹźczyzna o gÄstych, siwych wĹosach i krzaczastej, krótkiej brodzie, np. w mozaikowym medalionie z ok. 500 r. z Rawenny. Ukazywany jako apostoĹ, nosi przewaĹźnie dĹugi pĹaszcz, natomiast przedstawiany jako rybak – ma na sobie krótkÄ tunikÄ. Jego atrybutami sÄ: wspomniany tzw. „krzyĹź Ĺw. Andrzeja” tudzieĹź ryba oraz sieÄ. Ĺw. Andrzej – oddany dĹutem rzeĹşbiarza – umieszczony zostaĹ chociaĹźby w dekoracji francuskich katedr gotyckich, która to dekoracja jest w rzeczywistoĹci „artystycznie” ujÄtÄ katechezÄ. Pojawia siÄ z krzyĹźem jako nieodĹÄcznym atrybutem np. w portalach trzynastowiecznych katedr w Chartres, Amiens czy w poprzecznej nawie katedry w Reims.

    Sztuka ukazuje przede wszystkim mÄczeĹstwo i poĹmiertne cuda Ĺw. Andrzeja, np. PasjonaĹ stuttgarcki i tryptyk Ĺw. Andrzeja ze skarbca katedry w Trewirze, dzieĹa z pierwszej poĹowy XII w., ilustrujÄ mÄczeĹstwo tego apostoĹa i jego cuda, chociaĹźby cud uzdrowienia niewidomego Macieja w wiÄzieniu. MÄczeĹska ĹmierÄ na krzyĹźu, ale takĹźe kazanie tego ĹwiÄtego z krzyĹźa stanowi takĹźe ulubiony temat sztuki barokowej, np. pojawia siÄ w malarstwie hiszpaĹskiego artysty B. E. Murillo. W XVIII stuleciu natomiast, F. M. Kuen, niemiecki artysta z epoki rokoka, umieszcza na sklepieniu koĹcioĹa p. w. Ĺw. Andrzeja w Heinrichshofen koĹo Landsbergu scenÄ powoĹania, biczowania tego apostoĹa oraz adoracji przez niego krzyĹźa.

    TakĹźe w sztuce polskiej wizerunek Ĺw. Andrzeja apostoĹa zyskaĹ na popularnoĹci. Pojawia siÄ chociaĹźby w gotyku, w piÄtnastowiecznym witraĹźu krakowskiego klasztoru dominikanów, czy w baroku, w siedemnastowiecznym tryptyku Koronacji Matki BoĹźej z WĹocĹawka. Niekiedy Ĺw. Andrzej towarzyszy Matce BoĹźej w „ĹwiÄtej rozmowie” (sacra conversazione) np. na obrazie z koĹcioĹa w Dolsku, pochodzÄcym z ok. 1510 r. Wspomnijmy teĹź o mÄczeĹstwie Ĺw. Andrzeja ukazanym na tryptyku helskim z ok. 1490 r., czy teĹź w dzieĹach A. Nozeni z krakowskiego koĹcioĹa dominikanów, gdzie tuĹź przed swym mÄczeĹstwem Ĺw. Andrzej adoruje w ekstazie krzyĹź, na którym poniesie za chwilÄ ĹmierÄ, jak i chociaĹźby w dzieĹach malarza ĹlÄskiego baroku, M. Willmanna. Scena powoĹania przez Chrystusa Piotra i Andrzeja pojawia siÄ natomiast np. w kwaterze tryptyku z Mikuszowic z ok. 1470 r. z Krakowa czy teĹź w inicjale mszaĹu katedry wawelskiej z ok. 1450 r., stajÄc siÄ popularnÄ takĹźe w malarstwie nowoĹźytnym, o czym Ĺwiadczy chociaĹźby zamieszczona obok reprodukcja dzieĹa PowoĹanie synów Zebedeusza M. Basaitiego z 1510 r., gdzie tuĹź przy Chrystusie znajdujÄ siÄ ĹwiÄci Piotr i Andrzej.

    Swoje miejsce znalazĹ Ĺw. Andrzej takĹźe w literaturze. Wierszowany utwór pt. Andreas, pochodzÄcy z poczÄtku IX w. a przypisywany poecie staroangielskiemu Cynewulfowi, opowiada o przebyciu przez Ĺw. Andrzeja na BoĹźe polecenie wzburzonego morza w celu uratowania Ĺw. Piotra z rÄk pogan. Po dokonaniu tego czynu aresztowano i torturowano Ĺw. Andrzeja za sprawÄ szatana; dopiero bezpoĹrednia interwencja BoĹźa wybawiĹa apostoĹa z tej opresji. NastÄpnie – jak mówi opowieĹÄ – Ĺw. Andrzej znów dokonaĹ nawróceĹ pogan, dla których wybudowaĹ koĹcióĹ, po czym udaĹ siÄ do Achai. PochodzÄca z drugiej poĹowy XII w. wierszowana legenda pt. Andreas, bÄdÄca dzieĹem anonimowego autora, opowiada natomiast o skazaniu Ĺw. Andrzeja w Achai na ĹmierÄ krzyĹźowÄ, zawieszeniu tego apostoĹa na krzyĹźu na jego wĹasnÄ proĹbÄ gĹowÄ w dóĹ oraz o gĹoszeniu przez Ĺw. Andrzeja jeszcze przed dwa dni wiary poganom.

powrďż˝t

inne artykuďż˝y:
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>

licznik odwiedzin:
495356

Zawartość tej strony wymaga nowszej wersji programu Adobe Flash Player.

ĹwiÄtego Andrzeja ApostoĹa 30 listopada - - - - - - - - - - ĹwiÄty Andrzej ApostoĹ

ĹwiÄtego
Andrzeja ApostoĹa
30 listopada

- - - - - - - - - -

ĹwiÄty Andrzej ApostoĹ